Loài sâu

1. Nhận diện sâu bọ cánh cứng:

Thông thường người ta phân loại sâu bọ cánh cứng thành 4 dạng hình, ở đây chúng ta cũng nên theo cách này, vì nó sẽ thuận tiện hơn để tự tìm hiểu sau này.

a. Dạng chân chạy (Hình 4 & 5). Sở dĩ gọi là “chân chạy” bởi vì ở dạng này, sâu di chuyển rất tốt trên 3 cặp chân của mình, và thường sử dụng chúng như một công cụ hỗ trợ cho việc săn mồi.

Hình 4. Ấu trùng bọ rùa. Một loài dễ nhận nhất của dạng chân chạy, 3 cặp chân khỏe nhấc bổng được cả phần thân còn lại.
Hình 5. Ấu trùng đom đóm. Dù khác biệt với bọ rùa, nhưng chúng ta cũng nhận ra đây là một dạng chân chạy.

Điển hình nhất cho dạng hình này là ấu trùng bọ rùa, bọ hổ, bọ chân chạy, đom đóm, và một số loài trung gian khác (có một vài giai đoạn là chân chạy nhưng rồi lại lột xác thành dạng hình khác). Đa số sâu thuộc dạng chân chạy là loài ăn thịt, chính vì vậy chúng mới cần 3 cặp chân khỏe để di chuyển nhanh. Tuy nhiên một số loài trung gian như ban miêu, bọ ăn lá, sâu của chúng khi ở dạng chân chạy sẽ ăn thịt, nhưng khi chuyển sang dạng hình khác sẽ ăn thực vật. Nói chung dạng chân chạy là dạng khá dễ nhận diện, bởi nó khác biệt các dạng hình khác, và cũng khác các nhóm sâu khác.

b. Dạng sâu đục thân (Hình 6 & 7):

Lưu ý phân biệt dạng sâu đục thân của bọ cánh cứng với loài sâu đục thân của nhóm bướm-ngài. Ở nhóm bướm-ngài, sâu đục thân thường có lông trên cơ thể và 5 đến 8 cặp chân.

Đây là dạng hình sâu chủ yếu của các loài xén tóc, kim quýt, đuông dừa, bọ vòi voi,..Gọi chung là sâu đục thân bởi tất cả những loài này đều sống bằng cách ăn khoét thực vật. Tuy nhiên tùy từng loài mà có vị trí ăn khác nhau: trong khi các loài xén tóc, kim quýt thích ăn ở thân, cành cả ở gỗ tươi và gỗ mục, đuông dừa và bọ vòi voi chỉ ăn ở đọt ngọn hoặc chồi cây.

Hình 6. Sâu đục thân của xén tóc và kim quýt. Trong hình là sâu đục thân của xén tóc, loài của kim quýt thường có đầu tròn hơn.

Hình 7. Sâu đục thân của vòi voi, đuông dừa. Khá giống với sùng đất.

Bản thân các loài sâu đục thân cũng khác nhau đáng kể, sâu của bọ vòi voi, đuông dừa khá giống với sùng đất (thậm chí đôi khi cũng được gọi là một dạng sùng), thì sâu của xén tóc, kim quýt lại bị nhầm sang sâu dòi (nhóm ruồi). Cách phân biệt dễ dàng của chúng là sùng đất thì có chân còn sâu bọ vòi voi, đuông dừa lại không chân. Sâu dòi không chân còn sâu xén tóc, kim quýt lại có chân (dù 3 cặp chân rất nhỏ, đôi khi chỉ là những mấu nhỏ không có thể dùng để di chuyển). Mặt khác cũng phải nói rằng sâu xén tóc, kim quýt có kích thước lớn gấp nhiều lần sâu dòi (có thể cả trăm lần), và đuông dừa, bọ vòi voi lại thường nhỏ hơn sùng đất.

Theo mình biết, sâu đục thân của xén tóc là loài sâu có tuổi thọ cao nhất, ở xứ nóng như Việt Nam nhiều loài sâu trong dạng này vẫn có thể sống 2-3 năm, ở xứ lạnh, vì còn ngủ đông, nhiều loài có thể sống đến vài chục năm.

c. Dạng sùng đất (Hình 8 ).

Có thể chúng ta không xem sùng đất như một loài sâu, tuy nhiên chúng lại thỏa mãn các điều kiện của sâu (ấu trùng, cơ thể hình ống,..). Mặt khác chúng ta cần nhận diện loài này để phân biệt với dạng sâu đục thân của bọ vòi voi, đuông dừa nói ở trên. Nhìn chung 2 loài sâu này khá giống nhau, cùng một kiểu phần đầu lớn với đôi càng khỏe, thân màu trắng đục hay hơi vàng, với 2 hàng lỗ thở 2 bên hông ngực bụng. Đồng thời cả 2 loài này đều có môi trường sống rất giống nhau: đục trong thực vật. Tuy nhiên sùng đất có vẻ năng động hơn, trong khi sâu đục thân của vòi voi, đuông dừa chỉ đục ở phần ngọn cây tươi, sùng đất đục cả ngọn và thân của cây tươi lẫn cây khô. Ngoài ra rất nhiều sùng đất còn sống trong lòng đất và nhiều môi trường sống khác.

Hình 8. Sùng đất, loài trong hình là lúc sắp gần hóa nhộng.

Điểm phân biệt của chúng chính là 3 cặp chân như đã nói, sùng đất luôn luôn có 3 cặp chân, còn sâu đục thân thì không (3 cặp chân này của sùng cũng rất đặc biệt vì nó không phải luôn được dùng để di chuyển, sùng non có thể di chuyển tốt bằng chân, nhưng lúc sắp hóa nhộng có cơ thể rất nặng nên thường lật ngửa người để trườn bằng lưng, còn chân chỉ để làm kiểng).

Sùng đất là dạng sâu của các loài bọ hung, kiến dương, bù xè,…Một số loài trong dạng này có kích thước rất lớn, có thể là một trong những loài sâu có kích thước và cân nặng lớn nhất.

d.Dạng sâu thép (Hình 9)

Đây là dạng hình của các loài bửa củi, bọ bóng tối. Sâu trong dạng này được bao bọc bởi lớp vỏ cứng, thường trơn, bóng. Khá dễ nhận diện bởi có đầu và cặp càng lớn, ở loài này cặp càng nhô thẳng từ trước trán, chứ không vuông góc như ở sùng đất. Thân thường suôn thẳng từ phần đầu đến bụng. Các loài sâu thép khi di chuyển thường uốn lượn thân mình như dòi nên dễ nhầm là không chân. Tuy nhiên ở loài này có 3 cặp chân nhỏ.

Một số loài sâu chân chạy (dạng 1), nhất là sâu của bọ chân chạy khá giống với sâu thép, nhưng chúng ta vẫn có thể phân biệt dễ dàng bởi sâu của bọ chân chạy thường có đầu to hơn và cách biệt với phần thân, 3 cặp chân cũng lớn hơn nhiều.Sâu thép thường sống trong đất, gần các khối hữu cơ đang phân hủy.

Hình 9. Sâu thép.

Ý kiến của bạn

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to Top