Khoảng những năm 2019-2020, gia đình anh thấy với mức thu nhập của 2 vợ chồng mà sống ở thành phố thì khó có thể đủ để nuôi con. Cứ đầu tháng thấy có tiền nhưng nửa tháng là đâu mất hết, tiền nhà, tiền điện, đủ thứ tiền. Nên anh quyết định về quê, cha mẹ cho đất, rồi mình làm nông. Đây là mảnh đất trồng cafe đã lâu năm nên đầu năm 2020 anh hừng hực sức trẻ muốn kiếm tiền nên nhổ hết café đi, thuê máy cày máy xới dạng công suất lớn, lớp đất mặt gần như bị cày bị lật úp hết xuống dưới. Sau đó anh trồng bí đỏ, trồng một vụ, xài phân thuốc xong, thì anh thấy hướng làm nông này không ổn, thế là loay hoay tìm một cách làm khác. Anh tìm thông tin trên internet thì biết Mạnh Đường Farm rồi đi Off-rơm, và từ đó anh quyết định sẽ đi theo hướng vườn rừng, đó là vào cuối năm 2020. Nhưng lúc này cũng chỉ xác định làm vườn rừng kiếm tiền thôi, chẳng nghĩ gì nhiều.
Vậy là năm 2020 – 2021 lo “phá vườn” với dựng nhà dựng cửa. Nhà cửa thì cũng chủ yếu anh em bạn bè dựng, có sẵn gì thì tận dụng dựng nấy, chứ không cầu kì. Anh thì vẫn đi làm trên phố lấy thu nhập thời gian rảnh mới làm vườn, chỉ có vợ ở nhà lo cho 2 con rồi trông nom vườn luôn. Những năm này chủ yếu thả các loại giống cây ăn trái, một ít cafe, một ít tiêu, một ít cây rừng, đủ thứ trong vườn.
Qua quá trình làm việc, trồng cây, rồi dần dần anh nhận ra nhiều điều, dần bớt thèm tiền đi :D. Cái khao khát làm kinh tế trong anh bé dần lại, thay thế vào đó là sự tự chủ lương thực, là thời gian cho con, cho vườn, cho những việc thật sự cần thiết.
Nên tháng 4/2024 anh quyết định nghỉ việc hẳn trên phố, tập trung toàn sức cho vườn. Lúc này anh nghỉ là vừa vặn, bởi:
- Vườn đã có một hệ cây lương thực nhất định, đủ cho nhà ăn và một ít thì bán để xoay sở thu nhập.
- Vườn đã đến lúc cần một người đồng hành chuyên tâm, để hình hài vườn rừng càng rõ nét hơn,
- Con cái anh đã dần lớn, chúng cũng cần cha mẹ đồng hành, hướng dẫn. Với anh, anh muốn dành nhiều thời gian cho con trước khi chúng chẳng cần đến mình nữa, trước khi chúng đủ dữ liệu để quyết định cuộc đời. Dữ liệu ấy anh muốn nó liên quan đến vườn rừng, đến lối sống tối giản, đến lòng yêu thương.
Tất cả chúng ta đều kết ràng với nhau, nếu mình tham thì cũng thúc đẩy người khác tham, và rồi hệ quả lại quay về với chính mình.
Vậy nên định hướng tương lai của anh sẽ là:
- Giờ làm vườn chỉ mong: tự cấp tự túc, gia đình đủ sống, vui vẻ cùng nhau, ít nữa vườn tốt hơn thì có thể lo cho thêm tầm 5 hộ nữa, như vậy là đủ chi dùng trong nhà, không cần gì nhiều. Riêng về chuyện tự cấp tự túc thực phẩm, thì nó rất bình thường với nhịp sống của ba mẹ xưa nay, nên anh rất tự tin.
- Vườn có sản phẩm nào nhiều thì anh chế biến thêm sản phẩm nấy, vừa làm vừa học để cho ngon, để nhiều người ăn đồ từ vườn biết giá trị của nó.
- Và thật sự nếu vườn không ra đủ thu nhập cần có, anh hoàn toàn có đủ uy tín để đi làm thêm bên ngoài. Nhưng anh tin là vườn sẽ nuôi đươc gia đình mình.
Anh không có nhu cầu bán sản phẩm giá cao, vì anh thấy bán nhiêu đó đủ rồi, nhiêu đó là gia đình sống ổn. Anh nghĩ thế này: nếu anh bán món X giá cao, thí dụ một cô giáo mua được thì cô sẽ phải tăng giá dạy hoặc làm nhiều việc hơn. Khi cô giáo tăng tiền học thì phụ huynh cũng phải tăng thứ gì đó của họ để có tiền đóng học cho con …. Nó là một chuỗi những sự việc liên quan với nhau, rồi cuối cùng hệ quả cũng quay lại với chính mình. Nên bán giá nào thấy ổn là được.
Anh nghĩ mỗi người chúng ta phải tự quản lý được lòng tham của mình bởi cái lòng tham ấy sẽ khuyếch trương lên cấp số không ngờ. Tất cả chúng ta đều kết ràng với nhau nên chỉ một người tham, lấy nhiều hơn phần mình cần thì kéo theo những người khác cũng vậy thôi. Nên cây trái trong vườn, hay mọi thứ, anh đều mong và định hướng bản thân lẫn gia đình mình lấy vừa đủ thôi.
Anh có định dùng cây cafe là cây chủ đích để làm kinh tế không?
Không, anh thấy nó tốn nhiều nước tưới quá, chỗ anh nguồn nước không sẵn, ao hồ chẳng có, tầng tán chưa nhiều, nên ít năm nữa cà có tàn cũng kệ nó thôi, coi nó như một cây đa loài trong vườn. Anh muốn hướng đến những cây có khả năng “tự dưỡng” và tạo ra lương thực, cũng là cây gỗ nhưng quả hạt ăn được chẳng hạn. Và chắc chắn cây gì tái sinh trong vườn anh cố gắng dưỡng lại, nhưng đất nhà anh coi bộ lâu, anh cày tung nó lên rồi mà. Vậy nên trước đó trồng được gì anh chủ động giống thì trồng thôi. Sẽ là một khu vườn rừng nhiều cái ăn, nuôi gia đình, nuôi được thêm ai thì nuôi hết.
Nghe kể anh mới thuê lại mảnh đất 5 sào, mình dự định làm gì ạ?
À chuyện mảnh đất 5 sào là thế này: Miếng đất ấy người ta mua qua điện thoại hồi sốt đất, giờ chưa bán lại được. Mấy năm nay là để hoang, không ai động chạm gì, giờ cây lớn, rậm rạp, mát rượi. Anh nghe tin ông hàng xóm định thuê để canh tác, anh sợ ổng định làm hệt miếng đất nhà ổng: nhổ sạch mọi cây, cày xới trồng hoa màu, tất nhiên có dùng phân thuốc nữa. Ông ấy mà thuê được thì một mảnh vườn đầy cây cối đi tong, thêm vào đó là hiểm họa hóa chất ngay trước mặt gia đình mình, nên anh quyết định thuê, dù thật sự chưa biết sẽ làm gì trên đất để ra tiền trả phí thuê 😀 . Anh chỉ đơn giản thuê để giữ đất, giữ cây. Mức tiền thuê cũng không cao, anh vẫn trả được 😀
Vườn rừng, lối sống tối giản, lòng yêu thương là những dữ liệu anh muốn chuẩn bị cho con trước khi chúng vào đời.
Gia đình mình có gặp khó khăn gì khi về vườn không ạ?
Anh chị đều xuất thân nông dân nên không có khó khăn gì về việc thích nghi với vườn tược, hay làm lụng, hay kĩ năng ở vườn. Nhưng cái khó là ở chính mình, và gia đình lớn. Chính anh chị cũng một thời gian đấu tranh để hiểu tận sâu mong cầu bên trong mình, để thuyết phục nhau, hiểu cho nhau những lựa chọn cuộc đời.
Mảnh đất của anh được coi là “đất vàng” để làm cây kinh tế, mà lại sống giữa ba mẹ, họ hàng, làng xóm thân thuộc bao nhiêu năm, ai nấy sang vườn cũng thấy tiếc, cũng cảm thán: đất này mà làm không ra tiền, đất này mà không trồng cái nọ cái kia. Mọi người phần vì lo lắng cho mình, phần vì “ngứa mắt” với lối làm chẳng ra, sao nên cũng lời ra tiếng vào. Anh sống ở đây từ nhỏ mà, nặng tình nặng nghĩa, nên cũng nhiều khi mình thấy khó khăn lúc đối diện với mọi người. Nhưng càng ngàng càng ổn hơn. Anh biết anh muốn gì, và mọi người cũng chán nói rồi 😀
Nếu có một chia sẻ cho các bạn trẻ khi về vườn, đó sẽ là?
Sống ở vườn, khi không còn phụ thuộc quá nhiều vào Tiền, bạn sẽ trở thành bác sĩ của riêng mình, trở thành thợ xây, thợ cơ khí, thợ mộc, thợ sửa máy móc (máy cắt cỏ, máy bơm, máy nổ, xe máy…) thợ sửa đồ gia dụng, thợ cắt tóc.. và trở nên đa năng trong rất nhiều lĩnh vực. Dù tất cả các vai trò ấy đều là THỢ BẤT ĐẮC DĨ, nhưng chúng đều rất tuyệt vời. Bạn đừng lo lắng, việc của chúng ta là cho mình cơ hội trải nghiệm tự học tập.
Với mình, TỰ HỌC chính là kỹ năng cần có nhất và là kỹ năng vua khi sống ở vườn. Nếu may mắn được học từ những người hàng xóm lành nghề. Nếu không đã có Google và Youtube, ti tỉ tì ti cái gì cũng có, dạy bạn làm và cho bạn rất nhiều ý tưởng tuyệt vời. Có nhiều thứ có thể mình không sửa được, nhưng ít nhất cũng biết nó hư cái gì và khả năng phục hồi là bao nhiêu%, để đỡ mất tiền Ngu. Càng trải nghiệm thực tế, càng thấy CUỘC SỐNG THẬT DỄ DÀNG.
Khi đi off-rơm 2020 mình được nghe câu chuyện con chim ruồi từ chị Hằng Mai. Về nhà mình luôn nghĩ đến lý tưởng sống như chú chim ruồi, làm hết khả năng của mình, sống đời trọn vẹn với hiện tại. Và khi đã sống như vậy thì ngày mai dù có thế nào, mình cũng không có gì để nuối tiếc hay áy náy. Sống hết mình mỗi ngày, trở thành kim chỉ nam của mình.
Bắt đầu năm 2020 là mình về, rồi đào xới, cuối 2020 mình định hướng làm vườn sinh thái để có tiền. Và giờ 2024, thật sự nói cắt một cái cây trong vườn mình cũng tiếc nên bớt ham tiền, ham cây hơn rồi.
Những lời tâm sự này là của anh Trần Hữu Quả (KrongAna, DakLak). Gia đình anh có 2 vợ chồng và 2 cô con gái nhỏ. Các bé đi học ở trường làng, ba mẹ cũng không ép bé phải học cái gì, học ra sao. Cả ba và mẹ đều là thầy cô giáo, họ sẵn sàng cho con có những tự do nhất định, và hướng dẫn con những điều họ tin tưởng, muốn tạo một môi trường sống cũng là môi trường giáo dục chính – một mảnh vườn rừng để con khám phá.
Xanh đã gặp anh Quả hồi cuối năm 2020, và bây giờ gặp lại. 4 năm trước anh đã là một người nhiều kĩ năng, cái gì cũng biết làm, nhưng đâu đó có sự mông lung cho tương lai. Và 4 năm sau Xanh thấy anh chắc chắn tin vào Vườn Rừng. Hi vọng một ngày nào đó gặp lại, Xanh được thấy Vườn Rừng ở bên trong mỗi thành viên gia đình và ở cả trên mảnh vườn ấy <3
Mùa rất nóng DakLak, tháng 03/2024.