Người gieo hạt

Mình sinh ra, lớn lên ở Sài Gòn, “gà công nghiệp” chính hiệu đấy ạ 😀

Nhiều năm về trước, cảm thấy bản thân dường như không thuộc về thành phố, để hiểu bản thân hơn nên mình đã bắt đầu tìm đọc nhiều sách về triết học, tôn giáo, trong đó có quyển Cuộc cách mạng một cọng rơm. Đối với mình ngày ấy, quyển sách này nói về triết, về đạo làm người, chứ mình cũng chưa thật sự chú ý nhiều về việc trồng cây, hay dưỡng rừng.

Rồi mình nghỉ công việc cố định, đi lang thang làm tình nguyện nhiều nơi, đi thăm thú nhiều chỗ, đi tìm kiếm bản thân. Cho đến dịch Covid 2021, mình buộc phải dừng lại, ở tạm nhà họ hàng tại Daklak.  Và cơ duyên mua được đất bắt đầu từ đây.

Mình tìm thấy miếng đất này và cực kì ưng ý: Trong vườn cây cối rất nhiều, mít, điều, táo, cây thân gỗ …. có cảm giác như chủ cũ cũng là người dưỡng cây. Chủ cũ gần nhất ở đây tầm 10 năm, nhưng độ tuổi của cây trái trong vườn cũng phải trên 20 năm, nên mình phỏng đoán ít nhất có 2 đời chủ đã dưỡng cây cho mình kế thừa. Đó là một may mắn rất lớn.

Ngôi nhà nấp dưới những bóng cây

Ai nhìn vào khu vườn cũng chê trách, vì chẳng thấy có cây trồng nào ra tiền hay thuộc hàng “xu hướng”, lại ở nơi dân cư thưa thớt, đường sá bất tiện, nhưng với mình mảnh đất này sao mà đáng giá đến thế.

Mảnh đất khoảng 1hecta nhưng được chủ cũ và cả mình định hình thành nhiều khu nhỏ nhỏ:

  • Khu vực nhà ở là nơi tập trung nhiều cây ăn trái, cây gỗ, và địa hình bằng phẳng. Hơn thế còn có một mặt thoáng nhìn ra ruộng lúa, nên khá mát mẻ. Khu này khi về thì mình có quy hoạch lại tí xíu để có chỗ trồng rau trồng hoa.
  • Khu vực đất dốc phía trên nhà ở có cafe và điều, mình đang thả hoang, và dự định mỗi mùa mưa sẽ gieo hạt, để khu này có thể biến thành rừng. Nhưng thật ra là mình sẽ dưỡng rừng hết, chỉ là khu nào gần nhà thì còn can thiệp đôi chút để có thực phẩm.
  • Khu vực xuống trũng một chút thì ngày đó người ta có trồng tre, trồng chuối, giờ mình vẫn để vậy từ từ cân nhắc trồng thêm cây.
  • Và xuống tí nữa là ao, mình có đến 3 cái ao khá bự. Ao bé nhất mình có rau muống, chắc mai mốt thả thêm các loại rau thủy sinh. Ao bé vừa mình thả hoa sen trắng. Và ao lớn nhất mình thả sen hồng lấy hạt. Việc trồng sen lúc đầu nghĩ vì thích và vì đẹp thôi, có chút hạt ăn cũng được. Nhưng hình như có tay nên trồng được nhiều sen, ra nhiều hạt lắm, đủ cả mình và gia đình ở Sài Gòn ăn dư dả. 

Mình chỉ lấy vừa đủ cho nhu cầu ăn uống chi tiêu, chứ nếu cứ cố công lấy hết thì đến rừng cũng cạn chứ chẳng cớ gì mảnh đất bé xíu này.

Mình dưỡng cây, cây gì mọc trên đất này mình đều dưỡng. Thậm chí, những năm đầu mình còn không cho ai động vào cỏ, nhưng rồi thấy bản thân cực đoan quá, mùa mưa nơi này cỏ ngập lối, mình trở nên quá dị biệt. Nên sau đó cũng cẩn thận cắt cỏ mùa mưa, hay chú trọng cắt đường đi lối lại.

Mình dành hẳn 1 năm đầu thật sự là không làm gì (ngoài trồng hoa trồng rau). Mình để khu vườn như vậy thôi, và ra vô quan sát, ổn định cuộc sống. Mình sợ nếu vội vã can thiệp, với cái đầu thành phố mình sẽ làm hư hại mảnh đất. Có thể có nhiều thứ diễn ra trong khu vườn năm ấy, nhưng điều mình nhận thấy rõ là đất tốt, tốt lên rất nhiều.

Hồi mới về vườn mình có nhiều ảo tưởng lắm, nhưng làm vườn, quan sát vườn, đã cho mình phải nhìn vào thực tế:

  • Lúc đầu nghĩ vườn rau phải thế này, trồng hoa phải thế kia. Thấy người ta về vườn mà kiểu làm biệt thự giữa vườn hoa đó, cũng thích chứ, nhưng rồi thực tế đã dạy lại mình. Mình trồng rau cực công lắm, nhưng nó có chịu mọc theo ý đâu, mình còn dự định trồng rau gửi về cho gia đình nữa kia, nhưng nào có được. Gắng sức mệt quá thì mình nghĩ: thử xem vùng đất này cây gì tự mọc lên mà ăn được thì ta ưu tiên để chúng lớn nhanh và tập ăn thôi. Không kì công nữa. Hay sẵn lợi thế của khu vườn, chế được món gì thì chế: vườn nhiều mít mình phơi khô có mít dẻo ăn lai rai, hạt mít nghiền bột mẹ mình làm bánh ngon lắm, hết ăn hạt mít luộc thì nấu súp, nấu cơm độn xôi độn …
  • Không chỉ chuyện vườn rau, mình còn trải qua nhiều ảo tưởng khác, nhưng cái cốt lõi ngày ấy với bây giờ chỉ có một: cuộc sống đơn giản, tự cấp tự túc và an vui. Cứ vin vào cái cốt lõi này mà 3 năm nay mình vẫn gắn bó với vườn, vui vầy với vườn.
Ao sen ngày mưa

Bạn về vườn một mình hay về cùng gia đình?

Mảnh đất này là ba mẹ mua, có lẽ ba mẹ cũng tính mai mốt về già sẽ tìm nơi nghỉ dưỡng. Hay đơn giản là có một nơi chốn cố định, để biết mình đang ở đâu, chứ mấy năm nay mình đi tình nguyện nhiều nơi, hành tung thoắt ẩn thoát hiện nên các cụ cũng lo :D. Lúc mua đất ba mẹ cho mình nhiều quyền quyết định: chọn mua miếng đất như thế nào, muốn canh tác ra sao…. Lâu lâu các dịp lễ thì gia đình mới lên thăm, còn lại là một mình ở vườn, tự túc tắc làm mọi chuyện.

Mình với ba mẹ cũng có nhiều khác biệt nhất định về lối sống, hay lối làm vườn, cũng có một giai đoạn ngắn mâu thuẫn, nhưng mình thấy không cần thiết phải thế. Ai cũng có quan điểm sống riêng, và cần được tôn trọng. Gia đình mình thống nhất những điểm cốt lõi trong việc dưỡng vườn, và không can thiệp lối sống của nhau. Và cũng chỉ lâu lâu ba mẹ mới lên nghỉ ngơi, họ đâu còn sức để can thiệp hay tác động quá đáng vào vườn, nên mình không nhất thiết phải làm cho mối quan hệ căng thẳng. Dù sự thật là mỗi lần gia đình lên mình phải xử lý nhiều “hậu quả”:

Thực phẩm ưa thích có sẵn trong vườn. Từ mít, mình có thể chế biến đồ ăn cho cả ngày.
  • Ba cắt cỏ triệt để dù giữa mùa khô, hay loại bỏ nhiều cây mình cố dưỡng. Lắp đặt nhiều hệ thống từ thắp sáng đến tưới tiêu mà với mình là lãng phí…
  • Thức ăn, các nhu yếu phẩm hay máy móc thiết bị phục vụ cho lối sống tiện nghi, mỗi lần mọi người đi về là mình dọn dẹp với lòng “ấm ức” 😀

Nhưng tự mình phải làm việc với chính mình để dung hòa những điều đó, mình muốn khu vườn này ai cũng được đón nhận và tự do là chính họ, chí ít là đối với người trong gia đình – những con người chấp thuận cho mình dưỡng rừng ở đây.

Vậy bạn đã xoay sở ra sao khi về vườn, một người sống hoàn toàn ở phố với mọi tiện nghi, giờ đột nhiên thay đổi toàn bộ nhịp sống?

Thực ra với mình việc sống ở vườn là quá trình tự ngẫm nghĩ về chính bản thân, mình không thấy sợ gì bên ngoài cả, việc đối diện với chính mình, sửa sang, tu dưỡng nó mới là điều khó khăn hơn cả. Ở vườn nhiều thời gian một mình đối diện với chính mình lắm.

Như mình đã nói, hồi còn ở thành phố mình cũng đã sống khác rồi, và có thể nói nhịp sống ở vườn với ít tiện nghi mới là lối sống phù hợp với mình hơn cả. Nên mình gần như chẳng mất chút thời gian nào để thích nghi. Cuộc sống cứ thế diễn ra, mình cứ thế đón nhận.

Mọi thứ ở vườn gần như là mình cặm cụi học lại từ đầu: từ việc làm cái ống tưới vườn rau ra sao, học chèo mảng để đi dạo trong ao hái sen, hay dùng cái cuốc, cái liềm, con dao rựa, hay đi kiếm cây củi… mình học như một đứa trẻ thôi. Và đây là lối sống mình muốn nên mọi sự cứ diễn ra như nó là.

Mình thấy về vườn như một món quà vậy, có vất vả chứ, làm gì có thì giờ ngồi không, mình cứ như con gà cặm cụi rị mọ ngoài vườn cả ngày, nhưng được ở đây là một món quà to lớn.

Đối diện với chính mình, sửa sang, tu dưỡng nó mới là điều khó khăn hơn cả.

Mình tin khu vườn bên trong rất quan trọng, nếu khu vườn ấy rộng mở, thì dù ở nơi chốn nào mình cũng yên vui được, xoay sở được. Mình gặp rất nhiều nông dân từ phố về nhưng họ dường như bị bó hẹp bởi nhiều lo toan định kiến, nên họ cũng tù túng như nhiều người phố thôi, chỉ khác là không gian sống có một chút an lành hơn. Nên sống ở đâu không quan trọng, mà với mình bên trong ấy quan trọng hơn.

Trong 3 năm ở vườn có khoảnh khắc nào quá khó khăn khiến bạn muốn từ bỏ không?

Mình tin rằng vốn sống nhiều, trải nghiệm nhiều thì ta đỡ hoang mang. Mình về vườn với tâm thế người phố nên mình mệt vì vốn sống ít, mình ảo tưởng vì trải nghiệm ít. Và mình tin, bản thân đèo bồng ít thôi thì nhẹ gánh, muốn làm gì cũng được. Đèo bồng ở đây là những lo toan, ảo tưởng, mong cầu. Mình đang trên chặng đường thả bớt hành lý dư thừa, và luôn thấy chặng đường này đáng giá.

Mình làm vườn là chăm sóc cả khu vườn bên ngoài và bên trong. Khu vườn bên ngoài là hiển lộ bên trong mình, nên mình làm vừa sức thôi không cố quá bất kì điều gì. Mình ở vườn thấy rất bình yên nhưng không phải là lánh đời. Mình vẫn thường xuyên đi lại, ai cần việc gì sẵn sàng giúp, rồi cũng sắp xếp về thành phố thăm gia đình nữa. Phải bước ra ngoài kia mới biết bản thân ra sao, chứ sống một mình hoài lại ảo tưởng thân này đã ổn. Làm vườn là để mình tu dưỡng tâm hồn, là cách thức để mình hoàn thiện bản thân.

Một gốc cây họ nhà sung trùm kín, và bao đỡ thành giếng. Thật tài tình.

Mình đôi khi tự ti rằng: bản thân có giống người bình thường không? Ai cũng nói mình quái gở, từ gia đình đến hàng xóm. Nhưng rồi soi chiếu lại tâm hồn và thấy, mình sẽ tiếp tục làm những việc không hại mình, không hại người và nếu có thể tác động đến ai thì tác động, vậy thì sao phải lăn tăn. Lòng luôn tự nhủ lòng vững bước, và chưa bao giờ mình thôi tin vào việc dưỡng rừng.

Nguồn thu nhập của bạn đến từ đâu khi sống ở vườn?

Lúc đầu mình còn làm online một ít, nhưng đang ngày càng cắt giảm dần và sẽ nghỉ làm hẳn, hướng đến việc khu vườn nuôi đủ bản thân. Và chắc chắn sẽ được.

Mình nghĩ thay vì ở dưới thành phố kiếm tiền để mua được cái này cái kia, nhưng toàn đồ công nghiệp. Tại sao cũng chừng ấy thời gian, chừng ấy công sức, bản thân mình không dùng để tự tạo ra thực phẩm. Mình sẽ tự tạo ra thực phẩm từ mảnh vườn này, sẽ ăn uống theo những gì mảnh vườn cho, mảnh vườn sẽ nuôi được mình.

Ngay từ những ngày đầu về vườn, mình đã thấy lối sống nương vào hoàn cảnh nó hiển hiện bên trong mình. Mình đã luôn như thế, dù sống ở đâu. Vậy nên mình thích nghi với cuộc sống ở vườn rất nhanh, chẳng có áp lực nào cả. Đến giờ ăn mình đi một vòng quanh vườn hái lá này lá kia là có đủ một dĩa rau, rồi chuối, rồi mít, rồi trăm thứ từ vườn, mình luôn đủ ăn mà ăn phong phú đa dạng nữa nhé.

Mình có nhu cầu rất đơn giản: ăn mặc ở. Ăn tối đa từ vườn, mặc thì sẵn rồi đấy, ở thì đã có nếp nhà, còn một chút cho điện, điện thoại, đi lại, vài chi phí nhỏ phát sinh. Con người ta bận rộn vất vả nếu nhu cầu vượt quá khả năng của chính mình hoặc của bối cảnh sống. Đa số cái nhu cầu này dẫn dắt ta đi rất xa, nên mình soi chiếu những cầu bản thân thật sự cần thôi. Mình về vườn không phải để kiếm thu nhập, mình về để dưỡng rừng, và tu dưỡng chính bản thân.

Về vườn nhu cầu ăn mặc ở không nhiều nhưng mình nghĩ rằng bản thân cần tươm tất đúng mực, không phản cảm. Cả khu vườn cũng vậy, để rừng đấy nhưng làm sao người khác nhìn vào vẫn công nhận nó là rừng, tính sinh thái giàu có hiển hiện nhưng nó chẳng lộn xộn, bộn bề, thâm u. Nó không khiến người khác nhìn vào là khiếp vía. Nó ở thế cân bằng. Tính rừng và tính dưỡng, tính người luôn ở đó.

Mình về vườn không phải để kiếm thu nhập, mình về để dưỡng rừng, và tu dưỡng chính bản thân.

Mình không phủ nhận thế giới ngoài kia, mình muốn thế giới nhìn thấy mình là một người bình thường, nhìn thấy vườn mình có tính rừng và họ được thuyết phục bởi chúng. Mình không xa lánh con người hay đối chọi với thế giới, mình rất mong thế giới nhìn thấy tương lai trong những điều mình làm, nhìn thấy khu vườn mình đẹp đẽ và giàu có,

Nhưng tất nhiên, mình biết giữ cái cốt lõi, chứ không phải quan tâm đến lời nói của người khác. Mình làm vườn vì bản thân, chẳng cho ai cả, nhưng mình không chối bỏ chuẩn mực xã hội, mình dung hòa. Có ai bước vào rừng mà chê rừng này xấu rừng kia đẹp đâu. Nên đến một lúc nào đó khu vườn bên ngoài và bên trong của mình cân bằng như rừng thật, mình tin ai cũng chấp nhận và công nhận chúng.

Nhân tiện nói về chuyện thu nhập, có nhiều bạn về vườn mà nhất định cần sắm mới đồ dùng cho thân thiện hay cho hợp với vườn, và lại tốn một khoản tiền lớn. Mình nghĩ vấn đề không phải ở chuyện dùng vật liệu gì, mà ở ý thức tiêu dùng. Mình dùng đồ thân thiện môi trường mà xài xả láng, lãng phí thì có khi xài đồ “hóa chất” có sẵn, mà xài đúng xài đủ, chẳng biết cái nào tốt hơn. Nên mình vẫn muốn mọi thứ trong nhà thân thiện môi trường, nhưng mình thấy ý thức tiêu xài còn quan trọng hơn.

Cũng cùng lối suy nghĩ đấy, mình chỉ lấy vừa đủ cho nhu cầu ăn uống chi tiêu, còn lại mình để đó cho mảnh vườn tự thu tự chi. Chứ nếu mình cứ cố công lấy hết, thì đến rừng cũng cạn chứ chẳng cớ gì mảnh đất bé xíu này.

Về việc làm vườn, mình thật sự không có ý định tác động sâu lên mảnh đất. Mình chỉ làm một khoảnh nhỏ đủ nhu cầu chi dùng, còn lại mình là đóng vai trò là một người gieo hạt, thả hạt giống xuống hay dưỡng nuôi tất cả mọi sự tái sinh. Mình gieo hạ,t còn lại thành một khu vườn ra sao nhiều phần phụ thuộc vào mảnh đất này.

Mình còn cần học, học nhiều để có thể đồng hành cùng khu vườn, nhưng mình cho bản thân thời gian, và tin rằng từ từ rồi tự nhiên sẽ an bài mọi thứ.

Câu chuyện trên là chia sẻ của “cô gái Sài Gòn” tên Điệp.
Xanh gặp Điệp một cách tình cờ khớp mọi thời gian hơn cả tự xếp lịch trình trong chuyến đi DakLak hồi tháng 03/2024. Điệp là một nhân vật bất ngờ xuất hiện, chứ Xanh chưa biết để hẹn gặp trước, có lẽ là một chữ duyên chăng 😀 . Và quả thật đã lâu lắm rồi Xanh mới gặp một bạn nữ về vườn mà vững vàng đến vậy. Từ khi bắt đầu, Điệp có thể thiếu hẳn mọi kỹ năng của một người nông dân, nhưng bên trong luôn rõ ràng sáng tỏ điều Điệp muốn, thứ Điệp cần. Điều khiến Xanh thật sự nể bạn, là trong mọi câu chuyện bạn kể, trong mọi tâm tư bạn chia sẻ, không hề thấy áp lực tâm lý cho hành trình bạn đang đi. Bạn dường như chuẩn bị sẵn sàng đón nhận mọi thứ, và cho dù có trở ngại, với bạn đó cũng là lẽ đương nhiên, và chúng trở nên bình thường. Một cô gái nhỏ, trong một khu vườn nhỏ, ngày nào đó hòa thành khu rừng nhỏ. Hẹn gặp lại!

Mùa rất nóng DakLak, tháng 03/2024.

Ý kiến của bạn

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to Top
Scroll to Top