Vườn nhà Vịt

Chương 2: An cư lạc nghiệp

1. Tìm mua đất:

Ban đầu, trước khi đi tìm đất thì liệt kê ra đâu hơn chục cái tiêu chí. Đi một vòng xem xong thì rút lại còn mấy cái:

  • Vừa túi tiền
  • Ở quanh khu vực gần nhà các bạn Vườn Mơ, tốt nhất là có thể đi xe đạp đến nhà nhau.
  • Có sẵn cây cho bóng mát thì tốt.

Các tiêu chí như gần núi non, có nhiều cây đa dạng có thu, gần hàng xóm không phun xịt (mà lại thật vừa túi tiền)… đều được bỏ đi hết. Nhiều tiêu chí quá, khó mà đáp ứng được tất cả, chẳng có sức và thời gian để đi tìm mãi được, mà rồi có khi chẳng mua được đất luôn.  

Hơn một tháng sau đó, nhà mình mua được mảnh đất rất ưng ý với mức giá cả phù hợp. Mảnh đất có một phía giáp rừng phòng hộ, một phía giáp suối, có ruộng bỏ hoang đã lâu, có sẵn 2 cái ao nhỏ và một cái giếng đào có nước quanh năm. Vườn trồng một nửa diện tích là điều mới bắt đầu cho thu, ngoài ra thì chủ thường bỏ không, còn nhiều bụi tre trúc ở quanh bờ, nhiều loại cây đang tái sinh. Người ngoài nhìn vào thì chê vườn không bằng phẳng, để hoang um tùm, còn với nhà mình thì quả thực không dám mong gì hơn nữa.

Đất này tụi mình mua khi trong tay không hề có tiền, mà đều là nhờ các anh chị bạn bè đã đồng ý hỗ trợ và cùng mua chung. Các anh chị ấy là những người bạn tương đồng về lối sống, có niềm tin chân thành vào tụi mình, sẵn sàng cùng mua với ý nguyện “ở đâu cũng được, miễn là các em thích”. Với nhà mình, đây không chỉ là một may mắn rất lớn, mà còn là sự ôm đỡ, trợ lực và nhận được tình yêu thương hiếm có. Cảm thấy biết ơn vô cùng.

Quan sát quá trình làm giấy tờ đất và ổn định cuộc sống ở nơi mới, bố mẹ thấy ổn nên không ngăn cản nữa, lúc này tụi mình mới yên tâm sử dụng số tiền được mẹ cho từ trước để trả một phần tiền đất. Nghĩ lại thấy việc đi mua đất khi không có đồng nào cũng thật liều, nhưng có lẽ mọi thứ đều đã được sắp xếp hết cả rồi.

Những điều này xảy đến khiến mình càng tin tưởng hơn rằng: chỉ cần mỗi người đủ thành tâm mong muốn điều gì đó thì cả vũ trụ sẽ hỗ trợ. Vậy là, tụi mình bắt đầu lại lần thứ ba, ở một nơi chưa có đường, điện, nhà cửa gì hết. Sau đây là vài điều đọng lại sau hơn 1 năm trôi qua.

2. Liệu cơm gắp mắm:

Lần nào chuyển vườn trong tay cũng chỉ có vài chục triệu, đủ để thu xếp mọi thứ ban đầu một cách cơ bản nhất. Thế nên, rất nhiều quyết định mà tụi mình đưa ra có thể không phải là giải pháp tốt nhất, đẹp mắt nhất, nhưng lại là phù hợp nhất trong điều kiện cho phép.

Tầng trệt đã hoàn tất, có mái hiện rộng để đỡ mưa tạt và thêm không gian để đồ, làm mộc.

Căn nhà hiện nay được chắp ghép từ nhiều kiểu vật liệu: một khung nhà gỗ cũ không còn nguyên vẹn, thế là thay đổi kết cấu rồi tận dụng làm khung làm mái; những cánh cửa gỗ được anh chị bạn tìm mua ở vựa, tặng cho làm vách; bàn ghế, tủ chạn đều là đồ cũ mua được ở đâu đó với giá thật rẻ, hoặc được tặng, hoặc tự đóng từ những tấm gỗ có sẵn. Đang quen nhìn một căn nhà tươm tất kiểu đồng bộ đâu ra đấy, thì nhìn vào nhà mình bây giờ có khi thấy nó như cái tranh trẻ con xé giấy rồi ráp vào ấy; đến cây cột chẳng tròn cũng chẳng vuông mà toàn góc cạnh xù xì. Nhưng mình yêu ngôi nhà này lắm, vì đây là tâm huyết mà chồng và anh chị em bạn bè tự dựng nên, phần sử dụng đồ cũ, vừa đỡ rác thải, vừa mang theo nhiều câu chuyện, nhiều kỷ niệm trong từng chi tiết nhỏ.

Trước đây, khi làm cái nhà đầu tiên, tụi mình ham mái cỏ tranh quá, vì nó đẹp, thơ mộng, và nghe có vẻ rất “tự nhiên”. Thế nhưng thành ra lại tốn kém cả về tiền mua cỏ, vận chuyển và phần công lợp mái (chồng mình đổi công cho người ta). Chi phí cho mái bằng một nửa số tiền để sang sửa căn nhà ấy, mà độ bền thì chỉ được qua vài ba mùa mưa là đã bắt đầu hư hỏng rồi. Mái ngói thì thật thích, nhưng không có sẵn ngói cũ, và kết cấu phần khung mái đòi hỏi gỗ chắc chắn. Nhà mình cũng ưng ý tưởng đắp đất lên mái cho mát, nhưng tính ra không có công làm như vậy, và điều quan trọng nhất là muốn tận dụng mái để hứng được nhiều nước mưa, nên cuối cùng đã chọn phương án lợp mái bằng tôn mới. Trời nắng thì tầng trên nóng, nhưng chủ yếu chỉ để đồ và chỗ ngủ tối cho bạn tới chơi, nên cũng không thành vấn đề lớn, mưa thì ồn hơn mái tranh nhiều lắm, rồi nghe riết cũng quen.

Ở cái nhà đầu tiên, nếu kéo dây điện về dùng đỡ thì cũng được đấy, nhưng vì thích năng lượng mặt trời mình đã sắm một bộ pin mặt trời và ắc quy cho mục đích: thắp sáng, chạy quạt máy, laptop và sạc pin, cả bộ giá hơn 7 triệu. Mình đã háo hức mua chúng mà chưa tìm hiểu kĩ lưỡng, để rồi thực trạng sử dụng như sau: bộ chuyển nguồn để cho điện đầu ra 220V thì hỏng sớm, ắc quy cũng giảm dần khả năng trữ điện theo thời gian (khoảng 2 năm là phải thay cái mới), pin mặt trời thì nghe nói sau 10 năm cũng phải bỏ; mà mỗi lần có bộ phận nào hư hỏng là cần gửi đi sửa ở xa rất cực. Rút kinh nghiệm, đến cái nhà này, tụi mình ban đầu kéo nhờ điện hàng xóm, còn bộ năng lượng mặt trời thì tận dụng dùng được lúc nào hay lúc đó. Khi nào đủ điều kiện kéo đường điện riêng thì nhà mình kéo sau, và sẽ dùng thật tiết kiệm, hiệu quả, chứ không nghĩ đến việc lắp năng lượng mặt trời cho mục đích sinh hoạt thường ngày nữa.

Mình nghĩ về vườn mà có chuẩn bị trước tài chính hòm hòm thì sẽ tốt hơn. Như nhà mình, nhiều lúc cũng phải căng ra mà xoay sở chứ không thảnh thơi nổi, rồi lại dễ sinh cáu kỉnh; hoặc thường xuyên tranh luận với nhau, bởi làm nhà mà ít tiền quá thì không có nhiều lựa chọn, chỉ đủ đảm bảo chắc chắn là tốt rồi. Dẫu vậy, mỗi người mỗi hoàn cảnh, mỗi lựa chọn, mỗi cách giải quyết khác nhau. Tụi mình không hối hận vì đã chọn về vườn khi trong tay chưa có nhiều tiền. Trong hai lần chuyển nhà, tụi mình đều tuân theo một nguyên tắc là “không tham”; không chi tiêu vượt quá những gì mình có, không cố vay mượn để có được những thứ mình thích. Thay vào đó, nhận định rõ ta có gì, thật sự cần gì và có khả năng làm được gì. Tụi mình đã xác định về vườn thì khó có khả năng mà kiếm tiền trả nợ trong thời gian ngắn, nên tốt nhất đừng để bị nợ. Có gì dùng nấy, có ít thì dùng ít và hài lòng với chúng, rồi sẽ từ từ hoàn thiện mọi thứ trong quá trình sống.

3. Từ từ, đâu sẽ vào đó:

Mình là người rất hay sốt ruột, làm gì cũng mong thấy kết quả liền. Mà làm vườn thì đâu có như vậy được, và sống ở vườn cũng thế. Thời gian đầu, ở mảnh đất mới mình đã khá mệt mỏi, vì thấy mọi thứ tạm bợ, mông lung quá:

  • Đến nơi mới bắt đầu làm đường, dựng nhà ở tạm rồi mới dựng căn nhà chính,
  • Nhà chính dựng cơ bản thì đã đến mùa mưa cần dừng lại để trồng cây,
  • Quay qua quay lại mùa khô về, lo thu điều và tiếp tục hoàn thiện căn nhà. May là đã ở đây từ mùa mưa năm ngoái, nên biết căn nhà chính cần chỉnh sửa ra sao để mưa không tạt, nước không chảy.
Sau mấy năm cũng có thời gian và gỗ để làm một cái chạn tử tế, chau truốt từng song gỗ

Tụi mình có con nhỏ nên hầu như mọi việc là chồng mình cáng đáng hết, sức đến đâu thì làm đến đó, cứ chậm rãi vậy. Chồng bảo chắc sẽ cần hai năm để ổn định cơ bản các thứ. Mình nghĩ đến hai năm, thấy lâu quá. Thế mà giờ cũng đã một năm rưỡi trôi qua, mọi thứ dần dần đâu vào đó. Chồng mình đã có nhiều thời gian hơn, bắt đầu làm những thứ nhỏ nhỏ như một cái chạn bát tiện để đồ, mài một cái thớt cắt bánh mì, hay làm một phần vách lửng có kệ để mấy quyển sách và treo mấy khung hình. Đó là những thứ mà trước đây chẳng có thời gian nghĩ tới chứ đừng nói là làm. Mới đầu về, tưởng tượng sẽ muốn thế này thế kia, ở đây rồi mới thấy có khi không làm được, hoặc không phù hợp, hoặc không cần phải như vậy. Thay vì ào một cái là xong, mọi thứ cứ túc tắc mà thành. Việc làm mọi thứ từ từ cho tụi mình cơ hội để ngẫm nghĩ xem: bản thân thật sự muốn gì, muốn mọi thứ như thế nào, nên khi làm ra cũng phù hợp hơn với thực tế cuộc sống.

Hiện tại (10/2021), vườn thì cũng trồng kín chuối cho mấy sào đất quanh nhà mà năm nay tự lấy giống trong vườn luôn không phải đi xin nữa, xác định đường đi lối lại, trồng những cây ăn trái ươm từ hạt và cả cành chiết, trồng thêm một số cây rừng quanh hàng rào. Mình cũng có thời gian để bắt đầu trồng rau trồng hoa, chứ trước đây thì chỉ suốt ngày lo nhà cửa con cái cơm nước là cũng hết ngày. Mọi thứ đang vào nhịp rồi.

Bên trái: Một góc vườn khi mới về 4/2020 Bên phải: 9/2021

Tính từ cuối năm 2016 đến nay là 2021, vườn thì 3 lần bắt đầu lại, nhà thì cái này cũng là cái thứ 2. Có nhiều lúc mình thấy mệt mỏi vì mọi thứ cứ luôn trong tình trạng “mới bắt đầu, đang dần ổn định”. Những lúc như vậy, chồng mình vẫn luôn động viên rằng, rồi mọi thứ sẽ qua, cuộc sống sẽ tốt lên, và thực tế là mọi thứ đang rõ ràng dần. Ngẫm lại, mình thấy anh nói đúng thật. Chỉ là tâm trí mình không đủ vững vàng, trải nghiệm của mình chưa đủ nhiều, nên hay thấy sốt ruột. Qua những lần chuyển đi và bắt đầu lại, tụi mình cũng có thêm kinh nghiệm, nên lần sau thấy bình tĩnh hơn, làm đỡ sai hơn, đỡ mất thời gian hơn lần trước. Tất cả rồi sẽ qua đi, nhưng kinh nghiệm, trải nghiệm là còn mãi 😀

4. Năng nhặt chặt bị:

Phải thừa nhận là mình thích nhặt nhạnh. Và có vẻ sở thích này rất phù hợp khi về vườn sống, và đặc biệt phù hợp khi lần nào dời nhà tụi mình trong tay cũng có chút xíu tài chính thôi.

Một đoạn đường đã được trải hàn the rồi phủ sơ đất lên

Ví như về cây trồng, trừ một vài loại cây rừng muốn mua ra, thì mọi loại cây khác tụi mình đều trồng từ giống tự có, đi xin, trao đổi, nhặt được. Một công chở vợ đi chợ, đi chơi, chồng mình sẽ ghé nhà bạn đánh chuối, chiết cây, xin một vài loại giống, hay thu nhặt những cành hoa cây cảnh phù hợp mà người ta chặt bỏ bên đường. Tất cả hạt cây ăn trái mà muốn ươm đều được vứt vào quanh một gốc cây cạnh nhà, để khi nảy mầm thì lấy ra ươm hoặc đánh đi trồng. Hay như vào mùa thơm, khi đi chợ mình xin tất cả đầu thơm của các cô bán hàng, nhặt những đầu thơm người ta quăng đâu đó trên đường, ngoài bãi. Các bà các cô quen mặt nên còn để dành cho mình nữa. Hơn một năm là
đầu thơm cũng có thể lớn thành một cây thơm bình thường rồi. Dạo này, mỗi khi đi chợ về, mình lại cắt cỏ hàn the mọc lan ngoài đường, mùa mưa nên dễ cắt được từng cuộn, từng mảnh lớn, rồi mang về đặt vào những chỗ ven lối nhỏ vào nhà hay nơi đất trống, để chúng tiếp tục mọc lan ra che phủ đất. Cứ vậy, sau hơn một năm nhìn lại, thấy vườn cũng kín các loại cây đa dạng.

Còn mỗi khi về thăm nhà ở thành phố, chỗ đầu tiên mình ghé vào luôn là cái gầm cầu thang chung cư. Đó là nơi như cái nhà kho công cộng vậy, người ta dễ dàng bỏ đi rất nhiều thứ còn tốt, còn dùng được. Mình kiếm được kha khá thứ hữu ích từ đó, như là đôi dép để đi trong vườn, cái kệ để đồ, những chai lọ hộp để đựng hạt giống, những khung thép để uốn lại thành móc treo đồ, vài bộ quần áo cũ … Ở quê thì khó mà kiếm được những thứ như vậy, vì mọi người thường tận dụng hết chứ chẳng dễ gì vứt đi, khi đã vứt rồi thì cũng khó mà dùng tiếp được nữa.

Mình thấy rằng, quanh mình luôn có nhiều “nguồn lực” vật chất đang bị lãng phí, mà chỉ cần chịu khó quan sát để rồi nhặt nhạnh, thêm chút sáng tạo mày mò thì góc nhà, góc vườn sẽ đủ đầy những gì cần thiết.

5. Cần có một cộng đồng:

Ngày đầu tiên dọn đồ về nơi ở mới có 3 cô gái Vườn Mơ đến giúp chuyển đồ

Lần đầu tiên tụi mình rời khỏi vườn, là vì thấy ở đó cô đơn, muốn đi tìm một cộng đồng mà có thể chuyện trò vui vẻ về lối sống hay cách canh tác. Thế là đi thôi, và đây là lần thứ 2 cho công cuộc tìm cộng đồng ấy. Lần này, tụi mình lên ở đây phần nhiều vì sau một thời gian quen biết, trò chuyện gặp gỡ, đã rất thích cộng đồng, bạn bè ở khu vực này: Vườn Mơ, La Vie Est Belle …

Ngay từ những ngày đầu thì “sức mạnh cộng đồng” đã hỗ trợ gia đình mình rất nhiều:

  • Vườn Mơ đã cho tụi mình ở nhờ lúc đi tìm đất, rồi còn giới thiệu nhiều mối liên hệ cũng như kể chi tiết về vùng đất này. Căn nhà tạm cũng là Vườn Mơ và cả các bạn tình nguyện viên của La Vie Est Belle đến phụ dựng.
  • Ban đầu nhà chưa có nước sạch, chưa có điện lưới thì xin nhờ từ hàng xóm.
  • Lúc bắt đầu làm nhà chính thì cứ người này vừa đi lại có người khác đến, suốt 2 tháng có tới chừng 20 người chung tay. Có người đã thân, có người mới quen, và cả những người chưa từng gặp trước đó, những người ở nơi rất xa. Mọi người luôn sẵn lòng để giúp.

Thật may mắn được cộng đồng nâng đỡ, nên gia đình mới sớm ổn định.

Anh em giúp dựng khung nhà

Còn khi đã ổn định nơi ở rồi, tụi mình lại nhận được nhiều sự yêu thương trong nhịp sống hàng ngày. Quanh vùng này, các bà các cô vẫn tự trồng lấy cái ăn, nhặt nhạnh trong vườn mang ra chợ bán. Hôm nào dẫn Rơm (bé con nhà mình) đi chợ bên Nam Cát Tiên cũng ghé thăm, xem hôm nay các bà có gì, rồi trò chuyện cùng nhau, vui cười hỉ hả. Nhiều lúc bà để dành cho chút quà bánh, trái cây, thậm chí là vui vẻ sẵn lòng trông Rơm để mình thoải mái đi chợ nữa. Hay mấy đứa trẻ gần nhà thì ngoan ngoãn lễ phép, hay thích chạy sang vườn mình chơi, vườn thành nơi tụ tập trao nhau nhiều nghĩa tình lắm: đợt hè là mình dạy chúng thêm chút tiếng Anh, làm cho miếng bánh, còn mẹ bọn nhỏ thì tặng cả bao giống rau ngót, hay túi bưởi, túi chôm chôm. Dù mới chuyển về nơi đây nhưng mình thấy ấm áp thân tình như về quê vậy.

Đến nay, trong cuộc sống hằng ngày, tụi mình vẫn thường qua lại, chia sẻ rau quả hạt giống với các bạn bè ở gần và hàng xóm xung quanh. Trong những ngày toàn tỉnh thực hiện giãn cách, lại càng thấy tình làng nghĩa xóm là một điều quý giá.

Các bạn tình nguyện viên của La Vie Est Belle đến giúp làm ruộng, ngồi nghỉ trưa dưới gốc điều

Tự nhiên lúc này mình nhớ đến khi hỏi về việc thanh toán số đồ gỗ cũ và nhiều thứ khác mà anh Châu chị Hằng mua cho, chị Hằng có bảo: “Các em không cần phải trả lại. Anh chị giúp được thì giúp. Sau này, các em cũng giúp những người khác. Một cộng đồng là như vậy.” Thật sự, từ trước đến nay, gia đình mình nhận được rất nhiều sự giúp đỡ. Nếu nói để trả ơn thì trả không biết bao giờ cho hết. Và mình cũng đồng ý với chị Hằng, rằng không nhất thiết là ơn nghĩa cứ trả qua trả lại đúng người đó, cùng cách thức đó, mà hướng đến việc giúp bất kì ai ta có thể, với mọi hình thức hành động trong khả năng. Nhờ là một phần của cộng đồng như vậy, mà mình không còn thấy cô đơn, không còn thấy sợ hãi nữa, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn và tương lai thì khó đoán định. Có thế nào, cũng sẽ có nhau.

6. Về anh nông dân nhà mình:

Chồng mình không phải là kiểu người thích tự nói về bản thân, nên mình sẽ tự chia sẻ từ góc nhìn của vợ vậy.

Như đã nói ở trên, từ lúc mình sinh con, mọi việc hầu như đều do chồng tự xoay sở: từ làm nhà, làm đường, làm vườn, làm ruộng, làm đồ đạc để dùng cho đến lo củi, lo nước, lo điện đóm (thời gian khi con còn dưới 6 tháng thì kiêm luôn các việc giặt giũ và nấu cơm nữa). Vì “trăm công ngàn việc” như thế nên anh thường ưu tiên làm trước những gì quan trọng, đáp ứng nhu cầu cơ bản nhưng trong điều kiện cho phép, còn những thứ thêm thắt cho đẹp cho vui thì bao giờ có thời gian mới làm.

Chồng mình là kiểu thích làm, không làm thì ăn không ngon ngủ không yên (về nghĩa đen luôn, do vận động nhiều nó quen rồi, làm ít bị mệt mỏi), nhưng cũng không để bản thân bị đuổi theo chuyện là phải làm cái này, phải làm cái kia. Làm vì thích, nó khác với phải làm. Với anh, trồng cây ở đâu, trồng cho ai cũng như nhau, cứ trồng hết khả năng thì thôi. Đối với mình, những gì mà chồng đã tạo dựng ở mỗi nơi anh từng sống quả thực là những điều kỳ diệu. Và mình thấy bản thân thật may mắn khi có một người bạn đồng hành như vậy.

Vườn nhà Vịt

Thông tin vườn:

Vườn nhà Vịt
Nam Cát Tiên, Đồng Nai
Đồng Nai Vietnam
Scroll to Top
Scroll to Top