Đức và Như

Tụi mình muốn một cuộc sống đơn giản, ít tác động tối đa lên hành tinh này.

Vậy nên, làm bất kì việc gì cũng cân nhắc cẩn thận dấu ấn của bản thân đến những nguồn tài nguyên hữu hạn.

Tụi mình chọn làm vườn rừng, hướng đến đời sống tự cấp tự túc, bởi thấy đây là lối canh tác và lối sống ăn khớp nhất với nguyện vọng đã đề ra. Và tại mảnh vườn ấy:

• Làm một căn nhà nhỏ chưa tới 9m2 vừa đủ 2 đứa ngủ, nghỉ và nấu ăn. Đồ đạc cũng vừa vặn trong ấy thôi.
• Làm thêm cái chòi (chưa tới 6m2) thấp lọt thỏm dưới tán cây để tránh được mùa gió Tây Nguyên lẫn những ngày nóng, hay có chỗ nghỉ khi bạn bè tới chơi.
• Gỗ làm nhà cũng là đi lượm lặt chỗ này chỗ kia, người ta xẻ gỗ quăng đi miếng ván hai đầu, mình lượm cái ấy về, chủ yếu đồ ve chai.

• Nước nguồn mình dẫn về sẽ đặt giữa vườn chứ không dắt vòi đến tận nhà, từ đó cần nước để tưới cây thì xách, cần nước để sử dụng sinh hoạt cũng xách. Với mình cái gì thuận tiện lấy quá sẽ mất dần ý thức tiết kiệm. Nhớ cái cảm giác xách từng thùng khi sử dụng, thì lúc tiêu dùng cũng tự bản thân ý thức xài vừa đủ.
• Các loại máy móc nông cụ gần như là không có, vì tụi mình vừa không muốn xài năng lượng hóa thạch, vừa ngụ ý: sức người làm được tới đâu thì làm, phần còn lại không làm nổi tức là nên để vậy cho rừng tái sinh, được cái mảnh đất gần rừng nên mình tin tưởng vào sự tái sinh ấy diễn ra nhanh thôi. Thậm chí mới ở đây được 2 năm, số lượng cây tái sinh khiến mình quá sức bất ngờ. Nhưng tụi mình hoàn toàn không quá cực đoan, nhiều khi có những khoảnh đất cỏ nhiều mà cần được phát dọn để trồng cây hoa màu, mình sẽ đổi công cắt cỏ với những anh em có máy. Tụi mình luôn cân nhắc mỗi hành động, chứ cũng không quá bảo thủ, việc trả lời câu hỏi “tại sao tôi phải làm cái này?” quan trọng hơn tất thảy.

Tụi mình có một câu hỏi lớn: phải ứng xử thế nào với những nguồn tài nguyên hữu hạn và đang ngày càng cạn kiệt. Câu hỏi này dẫn dắt tụi mình chọn sống ra sao.

• Tụi mình không trồng cây hàng loạt mà chủ yếu trồng các loại cây ăn trái hai đứa thích, hay các cây dại có nguy cơ bị chặt, bị mất, thì mang về vườn. Nói chung ở vườn hiện gần như có đủ mọi cây trái tụi mình muốn, cứ túc tắc thôi ạ.
• Cần đi đâu đa số tụi mình đi bộ, xa quá thì mượn xe nếu thật sự cần thiết, không thì thôi cứ ở nhà cũng chẳng sao. Nhưng tụi mình có ba mẹ ở quê nên vẫn có đi thăm bằng máy bay. Có những thứ không thay đổi được tụi mình cũng chấp nhận, nhưng trong khả năng thì nghiêm cẩn với lối sống mình chọn là ưu tiên hàng đầu.
• Và những tiện nghi cho đời sống như máy lạnh, máy giặt, các loại máy cho bếp là không có. Đồ cần giặt thì tự rủ nhau ra ao, cơm nấu bếp củi, chế biến gì thì có đôi bàn tay, còn thời tiết luôn mát mẻ, lỡ nóng quá thì ngồi dưới tán cây. Tụi mình chỉ sắm tấm pin mặt trời nhỏ để thắp sáng một chút buổi tối và sạc điện thoại, đèn pin.

Tụi mình đang mỗi ngày thực hành lối sống đã chọn, chỉ đơn giản vậy thôi. Và tụi mình là Đức và Như.

Chuyện của Đức:

Mình là con ngoan trò giỏi từ bé, thậm chí thời cấp 3 là được nuôi dạy để ăn rồi đi thi thố. Kiểu luyện gà đi thi ấy. Tốt nghiệp đại học xong mình đi Nhật học lên cao một ngành liên quan đến xây dựng cao tầng, với ý định mai mốt dễ kiếm tiền và kiếm được nhiều. Sau khi qua Nhật thì mình bị cuốn vào vòng xoáy đi làm – kiếm tiền – nộp học phí, trong đầu nảy sinh câu hỏi “chả lẽ mình cứ bị cuốn vào vòng xoáy đó cả đời?” Thế là Đức lại đi tìm câu trả lời cho băn khoăn “làm thế nào để tự do tài chính”, và vô tình bắt gặp Cuộc cách mạng một cọng rơm – mình tìm thấy câu trả lời cho sự tự do luôn.

Bên cạnh đó, khi ở Nhật, bản thân được trải qua trận động đất hơn 7 độ, được đi xem những gì còn sót lại của ngôi làng chài ở vịnh Minamata (nơi xảy ra ô nhiễm kim loại nặng do nhà máy xả thải), rồi đến khu vực Đông Bắc nơi xảy ra thảm hoạ hạt nhân. Quả thật những nhân tai do con người tạo ra quá khủng khiếp và dai dẳng. Quyết định của mình trở nên rất đơn giản, dứt khoát: bỏ nghề xây dựng luôn và học cách để khi trở về Việt Nam có thể sống tự cung tự cấp nương tựa vào tự nhiên. Sau khi có quyết định bỏ nghề, mình cố học xong, trong thời gian đó tích lũy kiến thức về cách sống, canh tác với tự nhiên, tranh thủ kiếm ít tiền để về Việt Nam mua đất.

Nhà mình mua được mảnh đất tầm hơn 2ha ở Bắc Giang. Ở đó, mình cũng hướng đến tự cấp tự túc, và muốn dưỡng vườn rừng. Cuộc sống cứ thế trôi qua tuy rằng cũng có xung đột với cha mẹ hay họ hàng làng xóm, bởi chẳng ai hiểu mình nổi muốn làm gì, hay kĩ năng của bản thân cũng chẳng có để mà chọn con đường này. Nhưng mình tin chỉ cần chịu học mọi thứ đều ổn.

Cho đến thời điểm khoảng đầu 2021, một hôm mẹ và mình đang lúi cúi trong bụi rậm, lúc đứng lên thì đã thấy một họng súng chĩa thẳng vào 2 mẹ con. Chuyện là, khi vườn mình um tùm dưỡng cây dưỡng cỏ, mà xung quanh họ dọn sạch sẽ, nên có rất nhiều con vật tìm về trú ngụ. Chuyện người ta vào vườn săn con này bắt con kia là bình thường, nhưng đến hôm người ta chĩa súng về phía mình vì lầm tưởng con gì đang rúc trong bụi, khoảnh khắc đó mình thật sự ý thức được rằng: khu vườn này dường như đã trở thành cái bẫy, một cái bẫy rất lớn. Nhiều loài thú tưởng rằng an toàn về đây trú ngụ nhưng chỉ mấy hôm sau chúng sẽ bị săn bắt hết, và cả người ở trong vườn cũng trở thành nạn nhân lúc nào không hay.

Vậy là mình quyết định rời đi tìm một cộng đồng, nơi mà mình không còn đơn thương độc mã nữa, nơi mà mình có thể an tâm dưỡng vườn.

Chuyện của Như:

Từ bé đến lớn em thấy mình cũng hơi khác người, ít tiêu xài, thích yên tĩnh, nói chung thấy mình khá đơn giản về nhu cầu vật chất. Hồi sinh viên em tham gia vào các hoạt động tình nguyên, xã hội, rồi đem đến cơ duyên đọc sách này sách kia, biết được thêm về lối sống tối giản và cuộc sống ở vườn. Em nghĩ đó là lối sống của mình.

Tốt nghiệp xong, nhận thấy bản thân còn thiếu nhiều kĩ năng để có thể về vườn, nên chọn đi làm tình nguyện viên. Em đi làm tình nguyện viên tầm 2 năm thì gặp anh Đức, và qua những câu chuyện chia sẻ về nhiều góc nhìn trong cuộc sống của hai đứa, em cảm thấy không ai hợp với em hơn thế, rất đồng điệu về tâm hồn ạ, vậy là tụi em thành một đôi. Nói đúng hơn là anh Đức ảnh đi off-rơm và tuyên bố rằng: Đức tới đây để kiếm vợ. Nên khi em tới làm tình nguyện viên tại vườn đã tổ chức off-rơm, thì cô chủ vườn thấy em hợp với anh Đức, cổ làm mai hai đứa cho nhau 😀

Lúc đầu hai đứa ở vườn Bắc Giang, nhưng sau biến cố cái súng săn, hai đứa vào KonTum vì nghĩ nơi này có cộng đồng. Thật sự thời điểm ấy cái mong muốn được sống trong cộng đồng làm vườn rừng nó lớn lắm ạ, vì đã nhiều năm đơn độc cuối cùng lại gặp một họng súng chĩa vào, nên khao khát nương tựa cộng đồng lắm lắm. Nhưng đi vòng vòng một thời gian, tụi em thấy cộng đồng nào cũng có vấn đề của nó, tuy nhiên vẫn khao khát cộng đồng. Cho đến một ngày bạn hỏi có muốn xem đất gần nhà bạn không, đó là mảnh vườn café nằm lẫn trong rừng. Đứng tại mảnh vườn ấy, tụi em biết rằng đây là điều mình muốn. Cái nguyện vọng có một mảnh vườn giữa rừng, nương tựa vào rừng chiến thắng tất cả nỗi sợ. Nhưng cũng phải công bằng mà nói, miếng đất này không trơ trọi, tụi em có nhiều cách để người khác khó tiếp cận vườn. Thích khu vườn nhưng cũng có lí trí ạ.

Mảnh vườn chưa tới 1ha, địa thế dốc, có mặt giáp rừng, mặt giáp suối (suối cạn vào mùa khô), nên tụi em chọn làm nhà ở, vườn rau, hoa màu ở những khoảnh đất bằng. Anh Đức cũng tự đào tay các con mương nhỏ để dẫn nước nguồn đi một số nơi quanh vườn đặc biệt khu làm vườn rau, nên canh tác rau màu khá thuận lợi. Trong vườn có một cái ao, dự định sẽ thả cá, lo cho cuộc sống tự cấp tự túc.

Chọn Vườn rừng đơn giản là chọn cách lao động ăn khớp với lối sống tối giản mà tụi mình muốn.

Lúc đầu nhận vườn, dù đã biết không nên đầu tư mua cây giống, đã đọc không biết bao nhiêu bài học xương máu, nhưng làm như mình phải tự va vấp mới rút ra kinh nghiệm. Năm đầu tiên tụi em mua ít giống và giờ chắc là chết gần hết rồi 😀 . Giờ nhắc lại chỉ là tự mình cười mình thôi, và hiểu: có những chuyện phải là tự trải nghiệm thì bản thân mới tin, chứ ai khuyên can cũng thừa. Từ đó tụi em cũng bớt bớt can thiệp hay chia sẻ gì về lối sống lẫn lối canh tác với mọi người. Ai cũng có con đường của mình, nhận ra đến đâu làm đến đấy vậy, miễn sao mình hành động phù hợp và thuận chiều với đức tin.

Bây giờ tụi em ngồi chờ cây tái sinh, trồng những cây ăn trái mình muốn, và nhiệm vụ quan trọng nhất: tự cấp tự túc. Tụi em ngày càng có lòng tin vào sự tái sinh của khu vườn, việc của mình chỉ là lo làm sao cho bản thân sống được ở nơi đây, một đời sống vui với thực phẩm phong phú đa dạng. Nên nuôi gà, thả cá, trồng rau, trồng lúa, hoa màu, đều có phần trong mảnh vườn này. Ngoài ra tụi em học thêm để nhận dạng các cây trong rừng, biết mùa ra trái, ra hạt, biết lá gì ăn được, ăn ra sao, nên bữa ăn cũng phong phú và thú vị. PS: Xanh đi vào rừng với hai bạn cảm tưởng như đi với người dân bản địa vậy, cây gì họ cũng biết, cũng kể được đôi câu chuyện.

Khu vườn ấy có sẵn cafe, nên năm đầu tiên tụi em cũng trải bạt đi hái, hái xong mới thấy: đất dốc thế này để hái được trái cà quá vất vả, thêm nữa khi mình thu hoạch có khả năng sẽ dẫm đạp những cây tái sinh khác. Nên bây giờ chọn: nếu trong nhà thật sự cần một khoản tiền nào đó thì xách rổ đi hái, chỉ hái đủ lượng cần thôi, rồi tất cả để lại mảnh đất tự thu chi. Chúng ta không thu hoạch thì đất có thêm sinh khối. Thực ra bán nông sản là đang bán sinh khối, bán sự giàu có của đất đai đi mà.

Có ai ngờ được từ những người chỉ ăn với học, vốn sống ở vườn là số 0 tròn trĩnh, bây giờ có thể hòa vào vườn, và tự làm được mọi thứ từ dựng nhà, chăn nuôi, trồng trọt và len rừng với sự hào hứng ngưỡng mộ không chút sợ hãi.

Xung quanh Đức và Như có rất nhiều lời bàn tán, phần đa là những lo lắng những ái ngại cho việc hai bạn sống theo kiểu quá khắc khổ và cực đoan. Nhưng có lẽ Đức và Như là hai bạn nông dân hiếm hoi Xanh gặp, chọn lối sống tối giản một cách kỉ luật nghiêm khắc, mà Xanh vẫn cảm nhận rõ niềm vui trong mắt họ, sự thoải mái trong từng tiếng cười câu chuyện. Họ thật sự tận hưởng tận hưởng lối sống ấy. Không một sự gồng nào cả, đó là điều khiến Xanh nể phục. Xanh chưa gặp một gia đình nông dân Vườn Rừng nào sống thoải mái mà nương tựa vào vườn và rừng nghiêm cẩn như họ. Thật sự rất nể hai bạn.

Và có thể miếng đất là lý tưởng với Đức Như, nhưng nhiều người trong chúng ta khó chấp nhận những bất tiện đi kèm: vườn lẫn trong rừng mà nên đường đi đâu có dễ dàng, điện nước cũng chẳng thuận tiện, hay những tĩnh mịch yên ắng chỉ có ta với người, chỉ có mình đối diện với chính mình… Qua lời kể của người khác, hạnh phúc ấy, vui vẻ ấy mãi mãi là của họ, đúng không ạ.

Bên cạnh đó, Như và Đức cũng hòa nhập với cộng đồng những bạn làm vườn khác ở trong khu vực, chia sẻ nông phẩm, hay góc nhìn làm vườn và lối sống, hay có những buổi tụ tập sinh hoạt chung để góp công góp sức cho gia đình nào đó hoàn thiện ngôi nhà, khu vườn. Một cộng đồng nhỏ dần hình thành. Xanh nghĩ rằng có ít bạn trẻ giữ được cái lòng mình rộng rãi và rỗng rang, để không lên án hành vi của người khác, khi mà bản thân đã nghiêm túc, rõ ràng về lối sống. Vậy mà trong cộng đồng ấy, không chỉ Đức và Như, tất cả các bạn đều rất tôn trọng lựa chọn lối sống và lối canh tác của nhau. Họ gặp nhau ở một điểm chung, đó là cố gắng sống là những người tử tế.

Từ việc tìm ra lối sống mình muốn, đến gầy dựng khu vườn đầu tiên trong đơn độc, rồi nhận lại một nguy cơ bao trùm lên tính mạng. Họ rong ruổi đi tìm cộng đồng nương tựa, và rồi lại nhận ra “mình có thể nương vào rừng, vào vườn, vào nhau”, ở đâu cũng có thể dưỡng nuôi tính cộng đồng. Khi nghe hai bạn kể lại hành trình bám lối sống, Xanh tự hỏi: bao nhiêu người có sự kiên định và bền bỉ như họ. Với bấy nhiều khó khăn, nguy hiểm, họ vẫn giữ được tình yêu và niềm tin với “lý tưởng” của mình. Xanh thêm một lần nữa nể, rất nể hai bạn.

Hẹn gặp lại các bạn một ngày nào đó, ngày chúng ta lại có thể mỉm cười “khoe”: tụi mình nương tựa vào nhau, nương tựa vào vườn, mọi thứ ổn lắm.

Những ngày mưa dầm ở Gia Lai, tháng 07/2024