Làm giàu chính mình

Ngày xưa ở Hà Nội, chồng mình trồng rau sạch, còn mình là nhân viên văn phòng, mình là khách hàng của ổng, rồi cứ thế thành vợ chồng ???? . Lúc xác định sẽ gắn bó lâu dài với nhau là hai đứa cũng chẳng nghĩ gì nhiều, nói chung điếc không sợ súng, chẳng sợ hãi, cứ thích làm vườn mà thấy gia đình ngoại có đất đai thì quyết định khăn gói từ Hà Nội về Sơn La. Đầu 2017 về Sơn La, rồi cuối 2017 là cưới, cuối 2018 có em bé đầu tiên, và đầu 2023 đón em bé thứ 2.

Hiện trạng ban đầu của mảnh đất, của gia đình:

Mẹ có miếng đất tầm 2ha đã trồng mận, mơ, cafe, chè, một vài cây ăn trái (mít, vải, xoài..nói chung không thiếu cây gì ????), bà có công việc khác nên vườn cứ thế đã bỏ hoang mười mấy năm rồi. Nhưng lúc nhận mảnh vườn vợ chồng nghĩ rằng: cần phải có tiền thì mới làm vườn rừng được, mới đầu tư vào vườn, mua giống cây, phân phướn hay nhà cửa, tiền sinh hoạt … Thế là hai vợ chồng sống cùng nhà ngoại, nhận việc rửa xe tại tiệm nước mui của ngoại. Mục đích về quê là làm nông, nhưng bước đầu quyết định ở sát đường quốc lộ để kiếm tiền, có tiền rồi mới làm nông.

Sau đó, vì sống cùng gia đình ngoại có nhiều khác biệt, sức ép “phải có công việc ổn định” cũng như cuộc sống phố xá có phần ngột ngạt, hai vợ chồng quyết định vào cái nhà nhỏ xíu trong vườn để ở. Rồi hàng ngày đi ra đi vào phố, bởi vẫn làm việc tại tiệm nước mui. Nói thật đây là khoảng thời gian vô cùng căng thẳng với tụi mình: cha mẹ, hàng xóm nói ra nói vào, công việc thì nhiều và hao sức, có khi tụi mình rửa xe đến tận nửa đêm. Thêm vào đó, vợ chồng mới cưới chưa hiểu nhau nhiều, con thì nhỏ, những khúc mắc những tổn thương cứ đâu đó ẩn khuất trong lòng. Rã rời về thể xác và tinh thần.

Rẽ lối:

Trong những ngày hoang mang ấy tụi mình nghĩ: hai đứa quyết định về quê để làm vườn, để có một cuộc sống chất lượng hơn về thực phẩm, về không gian sống, hay thời gian cho nhau cho con cái, nhưng tại sao bây giờ làm việc quần quật “ngoài đường” thế này. Thế là nghỉ làm cố định ở tiệm nước mui. Vợ bày bán đồ ăn sáng, chồng nhận thêm dạy võ, làm điện làm nước, lái xe …. Xoay sở đủ đường để gom góp chi phí sinh hoạt, và có chút thời gian được ở vườn, làm vườn, tận hưởng khu vườn, nhưng cũng chỉ làm vườn chút ít, cứ còn đó canh cánh câu hỏi ”làm sao sống đủ với khu vườn này?”.

“vườn này giàu có quá” là câu ai cũng nói khi tới thăm, phải mất 4 năm tụi mình mới hiểu.

Dù đã ở vườn nhưng cũng chẳng hiểu gì nhiều về vườn tược, cứ đọc sách sao là làm y vậy:

  • Không cắt tỉa tí cỏ nào, trong khi vườn cây trái đã mười mấy năm và muốn thu hoạch trái, nên chuyện thu hái sao mà nhiều khê.
  • Kiếm cỏ đậu phủ khắp vườn,
  • Áp lực kiếm tiền để mua các giống cây rừng trồng xen vào vườn, hay bỏ thêm phân chuồng, hay đầu tư nuôi trồng cây này con kia để cố gắng có thêm thu nhập.

Nói chung nhiều cái cực đoan trong hoang mang vậy.

Nhận ra:

Năm 2021 Covid ập đến, tụi mình không thể ra ngoài đi làm được nữa, tình huống bắt buộc cả nhà 3 người phải ở vườn, phải xoay sở đủ sống với khu vườn ấy. Có lẽ, đây là khoảng thời gian nhẹ nhàng nhất, yên bình nhất, và gia đình mình ở bên nhau nhiều nhất kể từ khi về quê. Mất gần 4 năm để có khoảnh khắc sống trọn vẹn nương tựa vào vườn. Và trải qua mấy tháng ấy, vợ chồng mình mới đủ tự tin để nghỉ tất cả các công việc bên ngoài (khi nào thiếu tiền mặt thì chồng có đi làm thêm đôi chút). Tụi mình đã cho bản thân thời gian để quan sát vườn, trồng hoa màu, hay xoay sở thực phẩm chỉ từ vườn, và lạ thay đời sống rất sung túc.

Nói thật, phải cảm ơn khoảng thời gian Covid, bắt ép gia đình ở yên trong vườn để hiểu: khu vườn này nuôi được gia đình, và chăm chỉ làm lụng sẽ có đủ cả tài chính cần thiết. Tụi mình không còn mông lung nghi ngờ về tương lai làm nông hay ở vườn như trước đó, tụi mình tin vào khu vườn, tin hơn vào bản thân . Mất gần 4 năm, để tụi mình lờ mờ nhận ra: khu vườn gần 20 năm năm tuổi này là một kho thực phẩm giàu có, là một “ngân hàng” chứa đựng nhiều tài sản và chỉ chờ tụi mình đủ năng lực để rút ra phần cần thiết, vừa đủ.

Khi ở vườn nhiều hơn, tụi mình cũng bắt đầu rút kinh nghiệm trong chuyện thực hành vườn rừng, không bám chấp vào lý thuyết suông nữa, quan sát bà con xung quanh để thay đổi cách làm phù hợp với từng loại cây muốn thu hoạch, để có đủ thu nhập cần thiết chi dùng trong gia đình. 1-2 năm trở lại đây thì thu nhập từ vườn đã ổn hơn, tụi mình có mùa mận, mùa mơ, mùa café, thu mận xong thì trồng bí đỏ leo lên mận trái sai lắm ????, học sao chè nữa, chồng mình đang học nuôi thêm ong – đó là những nguồn thu tiền mặt. Còn lại gia đình cũng chú trọng đến việc tự túc được thực phẩm: trồng thêm rau, nuôi thêm gà vịt, có cái ao thả cá, cây ăn trái thì cũng đầy vườn, nói chung cái ăn thì rất phong phú. Lại còn đổi thực phẩm qua lại với bạn bè: đổi nông sản ở vườn lấy các loại gia vị, thực phẩm khô, hay các nhu yếu phẩm khác. Đến năm nay 2023, tụi mình tự tin rằng: vườn chắc chắn nuôi đủ gia đình.

Tuy nhiên hiện tại vẫn còn một chút lo lắng, đôi chút xoay sở vì những sai lầm gây ra nợ nần trước đó, mình có thể kể sơ qua là:

  • Bỏ phân chuồng cho cà phê vì nghĩ rằng cà thiếu phân nên chẳng tốt, trái không to như cơ sở rang xay muốn.
  • Đầu tư vào nơi bán đồ ăn sáng quá tay, và đợt dịch khiến mọi thứ ngưng lại. Nhưng cũng nhờ dịch tụi mình mới ở vườn hẳn.
  • Làm một cái nhà quá lớn, quá sức, vay nợ. Khi quyết định ở vườn hẳn, tụi mình có làm một căn nhà mới.

Nội tâm nghèo thì chẳng thể nhận ra “cuộc đời này giàu có ra sao”

Nói chung nhìn qua nhìn lại là do bản thân còn tham thôi, vì tham nên dẫn cuộc đời đi đường vòng. Có lẽ tụi mình lâu lâu cần ngồi lại, bình tâm hỏi bản thân thật sự muốn gì, để mà kiên định với lối canh tác hay lối sống mình mong. Để có bán nông sản, nhưng đủ hiểu mà tôn trọng những hình thái tự nhiên của cây cối, rồi tìm kiếm bạn hàng đồng thuận với những giá trị này. Để chọn sống giản đơn là thật sự giản đơn chứ không phải đơn giản một cách phức tạp. Gia đình mình vẫn đang mò mẫn từng bước để vững vàng hơn khi sống ở vườn. Lúc mới về, vì vốn sống còn ít, nên ai tới chơi mà nói “vườn này giàu có quá”, tụi mình thật sự không hiểu, giờ mới dần nhận ra sự giàu có ấy. Đúng, vườn của tụi mình rất giàu có, chỉ là người sống trên đất đang còn nghèo mà thôi. Tụi mình xác định: sẽ làm giàu bản thân.

Làm giàu:

Bên cạnh chuyện bỡ ngỡ khi làm vườn, tụi mình còn là những người thiếu nhiều về kĩ năng giao tiếp. Mình lớn lên ở vùng này, và ở vườn đã gần 5 năm, vậy mà mối quan hệ với bà con xung quanh cũng còn nhiều lạ lẫm. Gia đình sống khá khép kín vì chẳng thấy ai có cùng “lý tưởng”, nên cứ cảm thấy đơn độc, không hoà đồng được với hàng xóm, nhiều khi cứ ao ước có ai đó ở gần cùng lối sống, lối canh tác như cộng đồng như trong Nam. Nhưng có lẽ tụi mình cần xem lại. Các tộc người ở đây có rất nhiều thứ để học hỏi, các hộ dân xung quanh cũng làm vườn xịn lắm, dù khác hướng đi nhưng đúng là phải giỏi nghề rồi mới vững vàng trên hướng đã chọn. Tụi mình cần phải làm giàu bản thân lên. Giàu tình cảm, giàu những mối quan hệ chất lượng, giàu sự trân quý tôn trọng tri thức bản địa, cũng là giàu phải không ạ.

Về vườn chỉ đơn giản là cả gia đình luôn được cùng nhau sống và trưởng thành.

Bây giờ tụi mình vẫn loay hoay nhưng đã rõ nét hơn cho việc cần làm gì trong vườn, và chưa khi nào hối hận vì đã về vườn hay chọn lối canh tác vườn rừng này. Tụi mình có thời gian quan sát khu vườn bên trong (nội tâm) và bên ngoài (mảnh vườn hiện hữu trên mặt đất), rồi phát hiện ra có những khoảnh đất, khoảng tâm hồn vướng vào ” hệ sinh thái bị mắc kẹt, những mối quan hệ bị mắc kẹt” do đã can thiệp sai cách, do đã áp đặt, do đã tham cầu… Nhận ra bản thân mình ” từng chút từng chút một”.

Tụi mình tin khi trải nghiệm đủ nhiều, vốn sống đủ nhiều, rồi mọi thứ sẽ dần ổn thôi. Mình tin rằng một ngày nào đó, gia đình mình sẽ đủ hiểu, đủ tự tin để khẳng định chắc nịch, không chút lăn tăn: vườn của chúng tôi giàu có lắm.

Hẹn gặp mọi người một ngày nào đó, khi mà cả khu vườn bên trong và bên ngoài của tụi mình được rộng mở. Đây là vườn nhà Tiến, Linh và hai em bé nhỏ ở Chân Đèo Pha Đin, Sơn La.

PS: Với Xanhshop, có lẽ lâu lắm rồi mới bắt gặp được mảnh vườn đa tầng tán giàu có về thực phẩm đến vậy. Nếu muốn làm vườn rừng chú trọng về thực phẩm về kinh tế (mang tính ngắn hạn, trung hạn), thì đây có lẽ là một mảnh vườn tiêu biểu.

Những ngày cuối thu Miền Bắc, tháng 11/ 2023

Ý kiến của bạn

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to Top
Scroll to Top