Hành trình con lạch nhỏ hòa mình vào dòng sông

Chương 3: Mưa xuân.

Cuộc đời cứ lềnh phềnh đến Tết 2020, một cú điện đổ đến: vườn bạn ấy cũng sắp bung, khéo phải bán cắt lỗ. Nay muốn mời gã làm một mảnh vườn nhỏ, theo đúng cách của gã. Ba ngày sau gã trả lời:

– Anh đã suy nghĩ kỹ, sẽ đến với một điều kiện duy nhất, cho anh một khoảng thời gian để mò mẫm nốt. Em phải hiểu là anh chưa biết làm rành, nên đã bại. Thù lao tùy ý em. Anh không nhận định được giá trị của mình một cách rõ ràng.

– Đồng ý, anh có 2 năm để thử.

Hừng đông đã trở lại một lần nữa với hắn như thế. Hắn được đưa đến, mảnh đất nhỏ vuông vắn 700m2, cắt ra từ vườn của một bạn đã chuyển đổi, làm theo hướng hữu cơ, nhưng bạn ấy vẫn độc canh với mỗi khoảnh đất, chủ yếu là độc canh cây ổi. Hắn nhanh chóng kết bạn, làm quen môi trường mới, tá túc bữa trưa trong lán của bạn. Rồi cứ ngày qua ngày gã tỉ mẩn ghi ghi chép chép những thử nghiệm, dồn toàn bộ công lực để nhớ lại những kinh nghiệm những bài học đã qua, đúc rút, giải đáp những khúc mắc trước đây. Gã cứ mỗi ngày ủ mưu với rau như thế… Gã nghĩ rằng, làm rau phí đầu tư ban đầu nhỏ nhất, vòng quay nhanh nhất. Một lứa sai hỏng thì tháng sau đã lại có lứa mới để tìm tòi thử nghiệm. Nhưng âm mưu lớn nhất như “túi thuốc độc” mỗi giây đều ngấm trong não gã: rau là nông phẩm người ta dùng thường xuyên ba bữa, là thứ “bẩn” nhất, tồn dư hóa chất nhiều nhất trong các thực phẩm. Gã quyết chí làm rau.

Để làm rau, gã rút kinh nghiệm, bày đặt các bài vở:

1.Giảm chi tối đa:

Bữa đến hoàn toàn từ vườn, cũng là một cách giảm chi.
  • Tăng xin giảm mua: đi xin rác hữu cơ khắp nơi, cứ thấy đâu người ta có là xin.
  • Đầu tư nhỏ giọt, làm từng ít một, sai còn kịp sửa.
  • Chỉ đầu tư vào cái gì bắt buộc, và hiệu quả sinh lợi phải lớn. Theo đó, đầu tư làm:
    • Hệ thống tưới.
    • Lưới điện sinh hoạt.
    • Đào đắp bể, ao. Gã sẽ làm cái bể đa chức năng:
      • Dự trữ nước mưa, làm giàu nước ngầm, điều hòa hơi ẩm làm môi trường cho lưỡng cư quần tụ. Để làm tốt nhiệm vụ này, nên đặt bể ở vị trí ít đi lại, nơi trồng cây lâu năm. Có bố trí cửa lấy nước hoặc dốc thoải để cóc xuống ghép đôi thì lên được 😀 .
      • Tranh thủ mặt bể thả rau thủy sinh như muống, rút, cần…tùy vụ.
      • Làm nơi hạ đặt lý tưởng cho giàn ươm. Giúp chống kiến, chuột, bọ cho cây giống.

2. Tăng kĩ năng “làm nông”:

  • Học hỏi liên tục để tăng kĩ năng làm nông, làm giỏi thì sẽ trả phí “thất bại” ít. Đi xem nông dân làm để học cách xen canh gối vụ … cứ học dân gian rồi về vườn thử nghiệm rút ra bài học phù hợp với vườn.
  • Chủ động nguồn giống. Mục tiêu mỗi mùa không chỉ là có rau bán mà phải giữ được càng nhiều hạt giống càng tốt. Chủ động được hạt giống không chỉ đỡ tiêu tiền mà cây cũng khỏe hơn hẳn.

Dựa vào hai bài học lớn ấy, gã đã triển khai trên mảnh vườn thử nghiệm như sau:

a. Cấp tốc hồi mùn trong giai đoạn đầu của vườn:

  • Tận dụng cỏ tự sinh.
  • Trong ba tháng, hắn dọn dẹp cây dại, rào vườn của nhiều nhà, đem về 7 công nông cành cây để làm giàn leo. Vật liệu ấy mục thì hóa mùn.
  • Lại đem về hơn 100 tấn thân cây chuối và xác cỏ voi, không kể nhiều cỏ tạp, rác nhặt trên đường đến vườn. Tìm kiếm các nguồn rác mùn địa phương, liên hệ các phương án xin về,
  • Dội xuống 17 tấn phân chuồng. Lần đầu tự tay dùng phân bón, phải thận trọng tăng dần lượng bón và quan sát.

b. Rút trí nhớ để tổng hợp bài xen canh, gối vụ:

Rau cứ thế xanh tốt với bài tấp tủ.

Vụ hè:

Bắp gieo trùng chân đậu, làm mái mát cho cải canh xuyên hè, các giống rau thơm được dựa dẫm. Những bạn ưa nắng như muống, ngót…cũng xen bắp ngô. Bên dưới giàn leo có thể ném nhiều món ưa bóng, chịu bóng. Mùa hè ít sâu bệnh, giàu thiên địch, phải tận dụng tối đa để hồi phục mùn, tăng độ phì cho đất, đón vụ đông khó khăn. Như vậy, thời điểm khởi động vườn tốt nhất là cuối đông đầu xuân. Đón ngay rau hè giúp hạn chế thua thiệt vì sâu bọ. Hắn hiện làm và quan sát 2 vườn thì đều thấy nhận định này chính xác.

Bố trí xen cài, cứ một luống rau leo giàn lại một luống rau mọc thấp. Gối vụ liên tục để không có khoảng trống trên đất. Chỉ làm cỏ khi cỏ đã đè rau, còn lại cỏ bảo vệ rau rất tốt.

Công thức ưa thích của hắn là 10cm/cây, hai hàng cách nhau 20cm luồn rác tương đối dễ.

Vụ Đông: Vụ của những sâu bệnh 😀 .

Gã hiện mới chỉ tìm ra công thức: bắp ngô, đậu trùng chân, giảm mật độ. Xen với cần tây, xà lách, mùi, thơm, cà rốt. Tất cả quấn quýt bảo vệ cải, cải bắp, xu hào, hoa lơ. Cây bệnh, sâu bọ phải làm quen, không có ghét bỏ. Ngừng phun xịt và săn diệt từ lúc đọc sách rơm rồi, nhưng việc này chưa thành, tiếp tục ngâm cứu.

Nói chung những ví dụ liệt kê bên trên về cách thức canh tác, gã chỉ muốn kể sơ cho mọi người thôi, nó hoàn toàn là những đúc rút kinh nghiệm của gã, có thể sẽ sai đi ở những khu vườn có thổ nhưỡng khác biệt, hoặc có nhiều vấn đề cần bàn hơn. Nói chung cứ mỗi người nông dân, mỗi mảnh vườn tương ứng với những trải nghiệm khác nhau, nếu bạn cần người chia sẻ, ủ mưu cứ liên hệ trực tiếp với gã, chúng ta bàn luận nó chi tiết hơn nhé.

Vườn đã là nhà của nhiều loài lưỡng cư

Tiếp tục câu chuyện của gã, khi đã cảm thấy tự tin hơn với khu vườn, khi cái tâm “diệt” đã phần nào lắng xuống, thay vào đó là sự chấp nhận và vui vẻ với muôn loài trên mảnh đất này, thì gã nhiệt tình quay lại tương tác với hội rơm. Để ý nghe ngóng những bạn rơm gần mình nhằm sẻ chia và học hỏi. Hắn cũng nghe ngóng thấy những chuyến “off rơm” (những buổi gặp mặt của các bạn nông dân thực hành lối canh tác nương tựa tự nhiên như tinh thần quyển sách Cuộc cách mạng một cọng rơm). Sau một khoảng liên tục kết nối, mỗi tuần gã đều cắt một ngày, cưỡi em ngựa già Wave alpha đến những vườn trong bán kính 150km, cứ thế mà đi. Và rồi một ngày đẹp trời, gã cũng đã tham dự được một buổi “off rơm”, đó là ngày 27/03/2021. Bây giờ ngồi lại gã vẫn cảm thấy biết ơn ngày hôm ấy:

  • Biết ơn khu vườn đã chứa chấp gã cùng 20 bạn rơm, không chỉ lo ăn lo ngủ mà còn cho gã biết những bữa cơm được phục vụ hoàn toàn từ nông sản trong vườn, ăn theo vườn chứ không phải theo mong cầu vô lý. Có lẽ đâu đó cho gã góc nhìn khác về việc trồng rau.
  • Biết ơn các anh chị đi trước đã nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm, đặc biệt là Vườn Mai đã nói cho gã biết về tầng tán, về vườn rừng, cho gã thấy được rõ ràng nhất mảnh ghép còn thiếu trong tầm nhìn làm vườn mà bấy lâu gã tìm kiếm, nay dường như đã có lời giải xác đáng.
  • Biết ơn các bạn rơm đã quây quần bên nhau, đã lắng nghe gã, phải nói rằng thời gian được trò chuyện giãi bày với mọi người thật sự ấm áp, tạo động lực cho gã rất nhiều. Gã thêm phần tự tin khi sống với vườn.

Những gì xảy ra vào ngày 27/03/2021 như mưa xuân cho vườn tâm của gã, cũng đúng tiết xuân trên bầu trời miền Bắc. Gã thật sự biết ơn.

Gã có lẽ đã góp nhặt được pháp của nghề nông rồi, giờ về thực hành và tự mình trải nghiệm thôi.

Tầng tán đã được định hình trong vườn rau lẫn trong vườn tâm của gã.

Cho gã được nói một lời cuối cùng, các bạn ạ, gã tin rằng chia sẻ với mọi người những vấp váp, những trải nghiệm của mình là một cách “tri ân”, một cách “đáp đền tiếp nối” những cơ may bản thân đã được nhận lấy từ cuộc đời. Nên bạn hãy mạnh dạn chia sẻ con đường cũng như những nhận ra khi về vườn với “thế giới” nhé. Có lẽ chúng là tài liệu tham khảo quý giá cho những chập chững như gã của nhiều năm trước đây, hay thậm chí là bây giờ. Bên cạnh đó, việc chia sẻ này giúp gã đi ngang qua cái tôi rất xấu hổ, để học cách chấp nhận con người thật này, đã kể ra một hành trình đầy những điều gian nan mà khôi hài, để học cách yêu thương muôn loài của một người làm nông. Vậy nên là, nhớ chia sẻ câu chuyện các bạn rơm nhé.

Rân Nông

 Thông tin tác giả:
 Tên khai sinh: Anh Tuấn.
 Facebook https://www.facebook.com/op.ngao.9461
 Các bạn có thể liên hệ gã bất cứ lúc nào, chúng ta sẽ cùng "ủ mưu". Không hứa mọi kinh nghiệm của gã sẽ đúng, nhưng xin hứa quan sát được gì trên vườn gã sẽ kể thật hết. Chúng ta trò chuyện, chia sẻ, và đỡ đần nhau một đoạn trên con đường về vườn nhé.

Ý kiến của bạn

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to Top